Lagè Diri, Latibonit 1986

An novanm ak desanm 1986, Radio Haïti te kouvri “lagè diri” nan Latibonit, komansman yon konfli ant pwodiktè ak enpòtatè ki poko janm rezoud, ki te mete peyizan an opozisyon ak politik entènasyonal ak politik gouvènmantal.

Aprè rejim Jean-Claude Duvalier tonbe an fevriye 1986, okomansman te gen anpil antouzyas paske tout moun te konprann yo te libere, ke yo pa tap sibi diktati ankò. Men antouzyas sa pat dire lontan paske anpil moun, anpil baz tap goumen pou pouvwa lè te gen gouvènman militè anba Henri Namphy. An novanm-desanm 1987, vyolans ak dezòd pete nan Latibonit poutèt diri Miyami – sibvansyone pa gouvènman meriken an — ki tap rantre nan pò Gonayiv. Setèn faksyon – tankou Jean Tatoune, yon anti-Divalyeris ki tounen yon militan, ak baz li – tap pwofite nan diri Miyami sa a. Kiltivatè nan rès Latibonit wè diri Miyami tap siplante diri nasyonal, yo tonbe nan chomaj. Kiltivatè sot Lestè te fè yon manifestasyon, yo bloke wout la pou diri miyami a pat ka pase. Moun Gonayiv te tire revanj – touye moun, fè kadejak sou fanm, boule kay peyizan — sou kiltivatè e sou tout Lestè, e menm sou peyizan ki tap viv nan vil Gonayiv. Otorite lokal (ni politisyen ni lapolis) pat ka gen kontwòl sitiyasyon an ni bay lajistis.

Ensidan sa a te rezilta yon seri refòm neyoliberal, ke Fon Monetè Entènasyonal (FMI) a te mete kòm kondisyon, epi ke ansyen minis finans Leslie Delatour te aplike. Tout pò François Duvalier te fèmen lè li te prezidan te reouvri ankò; konsa, anpil pwodwi kontrebann – tankou diri Miyami sa a – te inonde mache ayisyen an. Taks ofisyèl sou diri enpòte te diminye; antretan, sibvansyon gouvènmantal pou kiltivatè te koupe 30%. Konsa, diri meriken te vin vrèman pi bon machè pase diri peyi. Sitiyasyon diri a pi rèd toujou jounen jodiya.

Diri Miyami, Pòtoprens 2014

Diri Miyami, Pòtoprens 2014

Anrejistreman

Dezòd nan Gonayiv, 19 novanm, 3 desanm, 8 desanm 1986

Lagè Diri, Latibonit: Pèspèktif Lidè de Baz ak Kiltivatè 1 desanm 1986

Lagè Diri, Latibonit: Entèvyou ak Prefè ak Komisè Gonayiv, 2 desanm 1986

Lagè Diri, Latibonit: Konfli ant Gonayiv ak Lestè, 4 desanm 1986

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *