Lagè Diri, Latibonit: Konfli ant Gonayiv ak Lestè, 4 desanm 1986

SoundCloud Ultimate Error: Could not display your SoundCloud track - Error code (401).

Telechaje: Zafè Gonayiv Lestè 4/12/86

DESKRIPSYON

Yon gwoup kiltivatè sot Lestè al Gonayiv. Yo di otorite lokal yo pa fè anyen pou yo, donk yap chèche lajistis, yap chèche konnen kiyès ki te fè vyolans nan Lestè 29 novanm, 1986.

Plis enfòmasyon sou Lagè Diri, Latibonit 1986

Lagè Diri, Latibonit: Entèvyou ak Prefè ak Komisè Gonayiv, 2 desanm 1986

SoundCloud Ultimate Error: Could not display your SoundCloud track - Error code (401).

Telechaje: Conflit Estère/ Artibonite Interview, Préfet, Commissaire

DESKRIPSYON

Entèvyou avèk prefe arondisman Gonayiv la, sou konfli ant moun Gonayiv ak moun Lestè. Depi twa mwa, diri Miyami kap rive nan pò Gonayiv ap fè moun Lestè pa ka vann diri Latibonit ankò. Moun Lestè move, yo nan chomaj – se poutèt yap bloke kamyon sot Gonayiv kap pote diri Miyami epi yap jete diri Miyami a. Yo di diri Miyami se kontrebann li ye. Moun Gonayiv prann vanjans; yap bloke kamyon sot Lestè kap pòte diri Latibonit al nan nò peyi a. Sitiyasyon an vin pi vyolan – gen gwoup moun sot Gonayiv kap monte pou fè dezòd nan Lestè. Yo boule kay ak komès, fè piyaj. Gen yon nèg ki mouri. Aprè sa gen anpil vyolans ki fèt sou moun Latibonit kap viv nan vil Gonayiv, tankou piyaj, kraze kay, ak kadejak sou fanm. Jounalis la mande prefè a si li te gentan konnen si moun Gonayiv yo tap monte Lestè al fè dezòd. Li reponn se yon grenn moun li ye, li pa kapab gen kontwòl tout bagay.

Entèvyou avek komisè. Jounalis la mande poukisa komisè a te retire manda darè kont agresè Gonayiv yo. 2 desanm 1986 komisè a te bay yon manda darè pou plizyè nèg (Jean Tatoune ladan yo) pou piyaj, vòl ame, kadejak, boule kay, ak asasina, men aprè sa komisè a retire manda a. Komisè a di te gen moun anonim ki tap menase l. Li te mande ranfòsman men yo pat bay li. Li di se pa lage yo lap agresè yo; li di lap tann nouvo lòd.

Plis enfòmasyon sou Lagè Diri, Latibonit 1986

Lagè Diri, Latibonit: Pèspèktif Lidè de Baz ak Kiltivatè 1 desanm 1986

SoundCloud Ultimate Error: Could not display your SoundCloud track - Error code (401).

Telechaje: Lagè Diri 1/12/1986

DESKRIPSYON

Entèvyou avèk kiltivatè ak manm ak dirijan gwoupman peyizan nan Lestè, sou vyolans ki te fèt 29 novanm 1986, lè moun Gonayiv te vin kraze barikad moun Lestè yo mete pou bloke kamyon ki tap pote diri Miyami. Te gen yon moun ki mouri ak plizyè ki blese. Moun Lestè yo pale de ‘invazyon” diri Miyami ki fè yo pa ka vann diri Latibonit ankò, kap mete yo nan chomaj. Yo di gouvèneman local la pa prann responsabilite, li pa fè djòb li paske li pa pwoteje moun Lestè yo epi pa gen lajistis.

Plis enfòmasyon sou Lagè Diri, Latibonit 1986

Premye Anivèsè Asasina “Twa Flè Lespwa” nan Gonayiv, entèvyou Venel Remarais, 27 novanm 1986

SoundCloud Ultimate Error: Could not display your SoundCloud track - Error code (401).

Telechaje: Entèvyou Venel Remarais 27/11/86, 3 flè lespwa

DESCKIPSYON

Jounalis Venel Remarais pale ak J.J. Dominique nan premyè anivèse vyolans ki fèt 28 novanm 1985 lè solda ak makout tire sou moun ki tap manifeste. Twa timoun te mouri nan vyolans sa a, ak yon pakèt lòt moun nan popilasyon sivil la te blese.  Lè sa a Venel Remarais tap travay nan Radyo Solèy, yon estasyon katolik; an 1985, gouvènman Duvalier a te bay lòd fèmen li.

Face à l’Opinion: Rodolfo Mattarollo: Rapò OEA/ONU sou Dwa Moun an Ayiti, 11 oktòb 1999

SoundCloud Ultimate Error: Could not display your SoundCloud track - Error code (401).

SoundCloud Ultimate Error: Could not display your SoundCloud track - Error code (401).

Telechaje:
Face à l’Opinion: Rodolfo Mattarollo: Rapò OEA/ONU sou Dwa Moun an Ayiti, 11/10/1999 (1)

Face à l’Opinion: Rodolfo Mattarollo: Rapò OEA/ONU sou Dwa Moun an Ayiti, 11/10/1999 (2)

DESKRIPSYON

Rodolfo Mattarollo pale sou yon rapò OEA/ONU sou dwa moun, jistis, ak enpinite an Ayiti aprè koudeta ak rejim brital Raoul Cédras (1991-1994). Nan ane sa yo, rejim militè a te touye, disparèt, vyole, ak tòtire yon kantite moun nou pa ka konte. Mattarollo mete aksan sou laverite, jan li nesèsè etabli ak dokimante laverite – yon bagay ki trè konplike an Ayiti, paske pi fò viktim rejim militè a te ti peyizan ki pòv ak anonim. Li di pou goumen kont enpinite an Ayiti, fòk Ayiti gen strikti jidisyè ak enstitisyon legal ki byen solid. Mattarollo pale an patikilyè sou masak Raboteau ki fèt an 1994, lè fòs militè yo te kraze patizan Aristide/Lavalas ki tap manifeste nan bidonvil Raboteau, nan Gonaïves. Mattarollo, ki te an egzil de peyi l, Ajantin, pandan rejim militè nan peyi sa a, te yon avoka, defandè dwa moun, ak Direktè Egzekitif Adjwen nan Mission Civile Internationale en Haïti (MICIVIH), ant 1996 ak 2000. Kòm anbasadè UNASUR (ki se Òganizasyon Peyi Amerik di Sid) nan peyi dAyiti, soti 2010 rive 2014, li te pote yon gwo sipò bay viktim ki te akize ansyen diktatè Jean Claude Duvalier devan lajistis.  Entèvyou Jean Dominique.

Pou plis enfòmasyon: Rodolfo Mattarollo: Rien n’a été en vain (en franse)

Face à l’Opinion: Lovinsky Pierre-Antoine sou Jistis, Enpinite ak Memwa Aprè Ane Koudeta yo, 16 desanm 1997

SoundCloud Ultimate Error: Could not display your SoundCloud track - Error code (401).

SoundCloud Ultimate Error: Could not display your SoundCloud track - Error code (401).

Telechaje:
Face à l’Opinion: Lovinsky Pierre-Antoine sou Jistis, Enpinite ak Memwa Aprè Ane Koudeta yo, 16/12/1997 (1) Face à l’Opinion: Lovinsky Pierre-Antoine sou Jistis, Enpinite ak Memwa Aprè Ane Koudeta yo, 16/12/1997 (2)

DESKRIPSYON

Ant 1995 ak 2000, Fondasyon 30 Septanm te mennen manifestasyon cha semenn patou nan peyi a, pou mande jistis pou viktim koudeta 1991-1994. Lovinsky Pierre-Antoine – militan dwa moun, psikològ, ak fondatè Fondasyon an – eksplike batay Fondasyon an kont enpinite ak loubli, pwosesis dokimantasyon viktim yo ak temwanyaj viktim yo. Li eksplike jan yap chèche jistis ak reparasyon pou viktim masak Raboteau a ak lòt masak. Diz an aprè entèvyou sa a, Lovinsky Pierre-Antoine disparèt nan yon fason ki dwòl; yo pat janm jwenn kò a. Entèvyou Jean Dominique.

 

Se yon batay de memwa kont loubli, paske nou panse ke nou pa kapab konstwi demokrasi nou vle pou peyi a si nou di nap pase yon kou deponj sou sa k te pase a. Li enposib. Li enposib. – Lovinsky Pierre-Antoine

***

Nou kwe ke fò nou di ke travay ke nap fè a se yon travay ke nap fè pa sèlman pou moun ki te mouri yo, Se yon travay ke nap fè tou pou ke moun ki te genyen moun ki te viktim yo – pou paran viktim yo – e viktim reskape yo, yo menm menm. E tout popilasyon an, pou yo pa bliye sa k te pase a. Paske se yon gwo danje sa reprezante pou nou, pou sosyete nou, si sosyete a bliye sa k te pase a. Nou riske reviv sa ankò. E kiyès ki ka di jounen jodiya, nan peyi dAyiti, ke nou alabri de yon koudeta? Kiyès ki ka di, jounen jodiya, ke sosyete a mete de baliz pou ke koudeta pa janm kapab rive fèt nan peyi a ankò? — Lovinsky Pierre-Antoine

***

Lovinsky Pierre-Antoine: L’oubli n’est pas démocratique. Loubli se yon bagay ki ap ankouraje, se yon bagay ki an favè de bouwo yo. Lè nou bliye, se yon chèk an blan nou sinye bay bouwo yo.

Jean Dominique: Ou vle di par la, Lovinsky, ke lo viktim bliye, lo sosyete bliye, bouwo yo kapab repentire figi yo, epi yo parèt tankou tibebe ki fèk fèt devan figi nou, kom dez enosan, e ke yo kapab, avèk mask denosans sa a, yo kapab pare kò yo pou yo rekomanse. Se sa ou vle di.

Dezòd nan Gonayiv, 19 novanm, 3 desanm, 8 desanm 1986

SoundCloud Ultimate Error: Could not display your SoundCloud track - Error code (401).

Telechaje: Dezòd nan Gonayiv

DESKRIPSYON

Aprè Namphy deklare li pap sipòte okenn manifestasyon, vil Gonaïves la pete fè dezòd. Moun ap rasanble nan lari yo, yap rele, tout magazen fèmen pòt yo, moun ap boule kawoutchou, epi yap pale de fè koudeta sou Namphy ak gouvènman l. Moun Gonayiv ap defann vyolans ki te fèt nan Lestè; yo di se jis travèse yo tap travèse barikad moun Lestè te mete yo.

Plis enfòmasyon sou Lagè Diri, Latibonit 1986